Beste bureaulamp tegen schermreflectie
Een gewone bureaulamp of plafondlamp werpt vaak licht recht op je scherm, wat storende reflecties veroorzaakt. Een monitorlamp is specifiek ontworpen om dat te voorkomen.
Het asymmetrische ontwerp
Monitorlampen die specifiek voor bureauwerk ontworpen zijn, gebruiken een asymmetrisch optisch ontwerp: het licht wordt naar het bureaublad en toetsenbord gericht, niet naar het scherm. Dat voorkomt reflectie op het scherm zelf, in tegenstelling tot een gewone lamp die alle kanten op schijnt.
Budget of premium?
Het belangrijkste verschil tussen modellen zit in extra functies: achtergrondverlichting (die het contrast tussen scherm en omgeving verzacht), bewegingssensoren, en de kleurweergave-index (CRI). Een hogere CRI betekent nauwkeurigere kleuren, wat vooral relevant is voor beeldbewerking.
Waar reflectie vandaan komt
Een scherm reflecteert alles wat binnen een bepaalde hoek voor of boven je staat. Wil je weten welke lichtbron jou stoort, doe dan deze test: zet je scherm uit en kijk ernaar alsof het een spiegel is. Wat je erin ziet, zie je er tijdens het werken ook in, alleen zwakker.
Meestal zie je dan een van deze vier dingen:
- Een raam achter je. De klassieker, en de lastigste, want daglicht wint het van elke lamp. Een scherm haaks op het raam lost dit in een keer op.
- Een plafondlamp of spot. Die schijnt alle kanten op, dus ook op je scherm. Het gevolg is zelden een scherpe spiegeling, maar een waas over het hele beeld waardoor je contrast verliest zonder het bewust te merken.
- Een gewone bureaulamp. Zelfs met de kap weggedraaid valt er strooilicht op het paneel.
- Jezelf. Een wit of licht shirt onder een felle lamp reflecteert verrassend goed in een glanzend scherm.
Het schermtype maakt daarbij veel uit. Een mat paneel verstrooit invallend licht en geeft eerder een grijze waas; een glanzend paneel spiegelt scherp maar geeft bij goede verlichting een dieper beeld. Heb je een glanzend scherm en veel omgevingslicht, dan is de plaatsing van je lampen belangrijker dan bij een mat scherm.
Hoeveel licht heb je nodig, en van welke soort?
Voor bureauwerk gaat de Europese norm voor verlichting op de werkplek uit van ongeveer 500 lux op het werkblad. Dat is beduidend meer dan de sfeerverlichting in de meeste woonkamers, en beduidend minder dan een felle plafondspot recht boven je hoofd. Een gratis luxmeter-app op je telefoon geeft geen laboratoriumwaarde, maar wel genoeg gevoel voor de orde van grootte.
Drie eigenschappen die er verder toe doen:
- Kleurtemperatuur. Rond de 4000 kelvin is neutraal en prettig voor werk overdag. Warmer dan 3000 kelvin voelt huiselijk maar maakt tekst iets minder scherp; kouder dan 5000 kelvin voelt klinisch en is in de avond onrustig. Een lamp waarbij je dit kunt regelen, is de moeite waard.
- Kleurweergave-index (CRI of Ra). Hoe hoger, hoe natuurlijker kleuren ogen. Voor gewoon kantoorwerk volstaat 90; werk je met foto, video of print, kijk dan naar 95 of hoger.
- Dimbaarheid. Belangrijker dan mensen denken, want de juiste hoeveelheid licht verandert met het daglicht buiten. Een lamp die je alleen aan of uit kunt zetten, staat een half jaar per dag verkeerd.
Flikkering is het vierde punt. Goedkope ledlampen kunnen zichtbaar of onzichtbaar flikkeren, wat bijdraagt aan vermoeidheid. Je test het met de camera van je telefoon: zie je banden over het beeld lopen, dan flikkert de lamp.
Waar je je lampen neerzet
De juiste plek is vaak gratis, en scheelt meer dan een duurdere lamp.
- Zet je bureau haaks op het raam. Recht ervoor geeft tegenlicht, met je rug ernaartoe geeft spiegeling. Kan het niet anders, gebruik dan een lichtdoorlatend gordijn in plaats van volledig verduisteren, want daglicht is verder juist prettig.
- Een monitorlamp hoort op het scherm, niet ernaast. Het asymmetrische ontwerp werkt alleen als hij vanaf de bovenrand naar voren schijnt. Zet je hem naast je scherm, dan schijnt hij er alsnog op.
- Een gewone bureaulamp zet je aan de kant van je niet-schrijvende hand en richt je naar het papier, niet naar het scherm. Schrijf je met rechts, dan staat de lamp links.
- Vermijd een lamp recht boven je hoofd. Die verlicht je toetsenbord het slechtst en je scherm het meest.
- Zorg voor wat licht achter je scherm. Een lamp die de muur erachter aanschijnt, verkleint het contrast tussen scherm en omgeving, en dat is precies waar je ogen moe van worden. Waarom dat zo werkt, staat in het stuk over vermoeide ogen.
Praktische punten bij een monitorlamp: controleer de dikte van je schermrand (de klem van veel lampen past tot ongeveer 1 tot 3 centimeter), of hij geschikt is voor een gebogen scherm, en of je webcam er nog onderdoor of overheen kan. Die drie dingen zijn de meest voorkomende reden voor een retour, niet de lichtkwaliteit.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een monitorlamp en een gewone bureaulamp?
De lichtverdeling. Een monitorlamp werpt het licht asymmetrisch naar voren op je bureaublad en toetsenbord, zodat er niets op je scherm terechtkomt. Een gewone bureaulamp verlicht een bol gebied en raakt daarbij vrijwel altijd ook je scherm. Daarnaast neemt een monitorlamp geen bureau-ruimte in.
Heb ik achtergrondverlichting nodig?
Nodig niet, maar het is wel het verschil tussen minder reflectie en minder contrastverschil. Werk je vaak in een schemerige kamer of in de avond, dan is achtergrondverlichting de functie die je het meest merkt. Werk je bij daglicht in een lichte kamer, dan voegt hij weinig toe.
Helpt een matte schermfolie tegen reflectie?
Die vermindert scherpe spiegeling, maar verstrooit het licht ook, waardoor tekst iets minder scherp oogt en kleuren doffer worden. Los eerst de plaatsing van je lampen en je scherm op; een folie is een noodgreep voor situaties waarin je het raam of de verlichting niet kunt veranderen.
Welke kleurtemperatuur moet ik instellen?
Rond de 4000 kelvin overdag voor helder, neutraal licht, en warmer in de avond als je nog doorwerkt. Belangrijker dan het exacte getal is dat je lamp en je scherm niet sterk van elkaar verschillen, want dat verschil is wat onrustig aanvoelt.
Is een duurdere monitorlamp het waard?
Het verschil zit in dimbaarheid, automatische aanpassing aan het omgevingslicht, kleurweergave en achtergrondverlichting, niet in de basisfunctie. Een goedkoper model met asymmetrische optiek lost het reflectieprobleem net zo goed op. Merk je dat je de instellingen dagelijks zou willen aanpassen, dan verdient een model met sensor zich wel terug in gemak.
Kan ik niet gewoon mijn plafondlamp uitdoen?
Dat is precies de verkeerde kant op. In het donker werken vergroot juist het contrast tussen je scherm en de ruimte eromheen, en dat is vermoeiender dan de reflectie die je ermee wegneemt. Beter is: gericht licht op je bureau, en wat licht op de muur achter je scherm.
Mijn aanbevelingen
BenQ ScreenBar Halo 2
Premium keuze: tri-zone achtergrondverlichting, bewegingssensor.
Quntis Monitor Light Bar Glow (41 cm)
Achtergrondverlichting tegen een toegankelijkere prijs.